begin hi
Terwijl de toeristen op enkele tientallen meters van de branding dansen op oude hits, vindt op het strand een oeroud ritueel plaats. Een Leatherback-schildpad, in het Arubaans Driekiel genoemd, komt moeizaam vanuit de zee het zand op schuifelen. Irene herkent de ruim anderhalve meter lange zeeschildpad van tien dagen geleden; "Ik noem haar Duimpje vanwege een stuk huid dat bij haar voorpoten weg is. Zo lijkt het of ze een duim heeft."
Irene is één van de enthousiaste vrijwilligers die van maart tot juli 's avonds een paar keer de twee kilometer strand op en neer loopt om de komst van deze bijzondere schildpadden te registreren. Dit beschermingsinitiatief, dat twaalf jaar geleden opgestart werd, is nuttig want de Driekiel verdwijnt in rap tempo uit de wereldzeeën door overbevissing, jacht en vervuiling.
DuimpjeFascinerend
Duimpje komt vanavond voor de derde keer dit seizoen om opnieuw ruim honderd eieren in het zand te leggen. In totaal kunnen Leatherbacks vijf tot acht nesten leggen. Irene: "Het fascinerende van deze dieren is dat zij zelf bepalen wanneer de bevruchting plaatsvindt. Het vrouwtje kan het sperma van het mannetje maandenlang bewaren tot het moment dat zij de tijd rijp acht. Dan 'besproeit' zij de eieren en komt aan land om ze te begraven en door de zonnewarmte te laten uitbroeden."
Navigatiesysteem
Al ruim 65 miljoen jaar zwemt de Driekiel, die rond de tachtig jaar kan worden, rond in de oceanen. Deze grootste zeeschildpad ter wereld heeft een uniek zacht schild en kan tot één kilometer diepte duiken. Blijkbaar beschikken Leatherbacks over een nauwkeurig navigatiesysteem want de vrouwtjes, die rond hun 25e jaar geslachtsrijp worden, zwemmen in enkele maanden zesduizend kilometer om vanuit de noordelijke IJszee exact op het piepkleine Arubaanse zandstrand te belanden.
Irene: "Hier graaft ze met haar zijvinnen een kuil. Hoe ouder het vrouwtje, hoe groter haar zijvinnen en hoe dieper het nest komt te liggen. De temperatuur van het zand bepaalt het geslacht. Bij een koudere temperatuur komen er relatief meer mannetjes uit."
Posten
Na het mobiel melden van de komst van Duimpje, zitten binnen een half uur vijf vrijwilligers fluisterend onder een strandparasol op enkele meters afstand van het gravende vrouwtje. Zij willen de toeristen even verderop niet alarmeren want tijdens het 'bevallen' is rust noodzakelijk.
Het personeel van de strandhotels wordt elk voorjaar voorgelicht door de vrijwilligers over de komst van de dieren. Op zijn minst tolereren de hoteliers de afgezette nesten op het strand en in sommige gevallen wordt er zelfs een actief beleid gevoerd om de schildpadden niet te verstoren. Irene: "Over een maand of twee komen de kleine schildpadjes uit en dan zitten we bij het nest soms dagen te wachten. Het is belangrijk om hun start te begeleiden, want de kleintjes komen tijdens de schemering uit en zijn erop gespitst naar het (weerkaatste) licht op de golven te rennen. Maar als er felle hotelverlichting is, gaan ze finaal de verkeerde kant op en dan kan het door snelle uitdroging fataal met ze aflopen." Sommige hotels dimmen in die periode hun strandlampen. Het vrijwilligersteam probeert de beestjes van het licht af te schermen met strandbedden of handdoeken; zo lopen ze vanzelf de goede kant op.
Afscheid
Maar zover is het nog niet. Duimpje heeft haar 120 eieren gelegd en stampt het zand erbovenop nu stevig aan. Uit haar keel klinken luide zuchten, het kost moeite. Met grote bewegingen van haar zijvinnen camoufleert ze het gebied rondom het nest. Tweeënhalf uur na haar aankomst is ze klaar en loopt terug richting zee. Nog snel wordt door een vrijwilliger de lengte van haar schild opgenomen; precies 155,5 centimeter. Rustig schuifelt ze door, de branding in. De volgende golf neemt haar mee. Nog één keer steekt ze haar kop boven water, als om een laatste keer haar eieren te checken. Dan verdwijnt ze.
De volgende ochtend lijkt het strand onveranderd. Alleen het opgezette hek rond het nest herinnert aan de komst van de reuzenzeeschildpad. Slurpend aan een verse piña colada liggen toeristen te bakken op het hete strand. En onder het zand ligt een kluitje eieren op te warmen tot ze klaar zijn voor het leven.
De stichting Turtugaruba (Turtuga is de Arubaanse naam voor schildpad) heeft als doel het beschermen van zeeschildpadden die op Aruba hun nesten maken. Tom Barmes en Edith van der Wal coördineren de activiteiten. Zij werken samen met Nederlandse en Arubaanse vrijwilligers, woonachtig op Aruba, die patrouilleren op de zandstranden als de vrouwtjes aan land komen om eieren te leggen. Afwisselende teams bakenen de nesten af en begeleiden enkele maanden later de kleine schildpadjes op hun weg naar zee. Ook doet de stichting aan voorlichting op scholen en bij de strandhotels.
De stichting is ooit begonnen onder de Widecastorganisatie, maar opereert nu zelfstandig.
