pesten

Plagen of pesten

Iemand van zijn fiets aftrekken: dat kan plagen zijn. Maar ook pesten. Het is plagen als de kinderen aan elkaar gewaagd zijn: de ene keer doet de een iets onaardigs, een volgende keer is het de ander. Het is een spelletje, niet altijd leuk, maar nooit echt bedreigend. Door elkaar te plagen leren kinderen om met conflicten om te gaan. Het hoort bij het groot worden.

Pesten is wel bedreigend. En het gebeurt niet zomaar een keer, maar iedere dag weer, soms een jaar of langer achter elkaar.
Bij pesten wordt een slachtoffer uitgezocht om de baas over te spelen op een heel bedreigende manier. De pestkop misbruikt zijn macht: het slachtoffer wordt geslagen, uitgescholden, vernederd, gekleineerd.
Vaak is er een groepje kinderen dat meedoet met de pestkop, dit zijn de meelopers.
Naast deze openlijke vormen van pesten komen ook vormen van pesten voor die niet zichtbaar zijn. Bijvoorbeeld als een kind altijd wordt buitengesloten, nooit ergens aan mee mag doen, op geen enkel feestje wordt uitgenodigd

Het voortgezet onderwijs
Pesten komt het meeste voor op school.
Daardoor werkt het het beste als de school het pestprobleem signaleert en er samen met andere betrokkenen iets aan doet.
Het belangrijkste wat de school kan doen is het pesten zoveel mogelijk voorkómen. De school moet voor iedereen een veilige en prettige plek zijn.
Voor een deel moet dat in de klassen zelf gebeuren. Als leraren de leerlingen serieus nemen en ze niet afkatten, geven ze een positief voorbeeld. Ook is het belangrijk dat leraren een duidelijke houding hebben met betrekking tot conflicten tussen de leerlingen onderling, bijvoorbeeld door geen partij te kiezen.
De mentor of klasseleraar van een klas heeft daarbij een speciale taak. Deze kan sociale conflicten en pestsituaties met de klas bespreken en er samen met de klas oplossingen voor bedenken.

Pesten komt veel voor in de gangen, in de kantine en op het schoolplein. Daarom is het nodig dat de school als geheel een beleid ontwikkelt tegen pesten zodat leerlingen en ouders er op kunnen vertrouwen dat de school voor iedereen een veilige plaats is.
Enkele jaren geleden is daartoe door de landelijke ouderorganisaties in het onderwijs een Nationaal Onderwijsprotocol tegen Pesten ontwikkeld. Het is de bedoeling dat alle onderdelen van een school (bestuur, team, medezeggenschapsraad, leerlingenraad en ouderraad) dit protocol onderschrijven.
Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen ontwikkelt beleid rond De Veilige School. Het streven is, de school te maken tot een plek waar iedereen zich veilig kan voelen. Zaken als seksuele intimidatie komen daarbij aan bod, maar ook geweld op school en pesten.
Natuurlijk zijn projecten en beleidsplannen op zichzelf geen oplossing voor het pesten op school. Ze kunnen wel een belangrijke aanzet geven.

Ouders kunnen er aan meewerken dat op de school van hun kinderen een anti-pest-beleid wordt ontwikkeld. Door gesprekken met de leerkracht of via de ouderraad of de medezeggenschapsraad kunnen zij het onderwerp aan de orde brengen.

Brugklasser Jimmy zoekt hulp
Jimmy zit in de brugklas van een school voor voortgezet onderwijs. Hij wordt regelmatig gepest, door steeds hetzelfde groepje jongens: Johan, Barry en Philip. Ze schelden hem uit en gooien zijn gymbroek in een boom. Jimmy ziet er elke dag tegenop om naar school te gaan. Hij schaamt zich ervoor dat hij zich zo laat pakken en daarom praat hij er met niemand over.
Op een dag heeft hij er zo genoeg van, dat hij er met zijn moeder over praat. In dat gesprek vraagt zij Jimmy of er geen andere kinderen in de klas zijn die hem kunnen helpen. Jimmy herinnert zich dat Sjors en Gert af en toe laten merken dat ze dat gepest niks vinden. De volgende dag praat Jimmy met Sjors en Gert. Hij vertelt hen dat hij er zo van baalt dat Johan en zijn clubje hem steeds te pakken nemen. Sjors en Gert zeggen dat ze het laf vinden van Johan en zijn clubje, met zijn allen tegen een. Ze betrekken er nog enkele andere kinderen bij en samen spreken ze af om Johan, Barry en Philip terug te pakken. Op een middag, als de drie bezig zijn om Jimmy's gymtas af te pakken, komen Sjors en een aantal andere jongens tussenbeide. Ze draaien de rollen om en gooien de gymspullen van de pesters op het dak.
Daarna heeft Jimmy weinig last meer van Johan en zijn vrienden.

Niet altijd loopt het zo goed af, maar dit voorbeeld geeft wel aan hoe belangrijk het is dat kinderen en jongeren hun ervaringen niet voor zich houden. Door er over te praten, kom je makkelijker op ideeën voor een oplossing.
Ouders kunnen hun kinderen helpen door te luisteren, vragen te stellen en een enkele voorzichtige suggestie te doen. Het werkt meestal niet als ouders van kinderen op deze leeftijd zich direct met het probleem gaan bemoeien. Wel kunnen ze, in overleg met hun kind, het probleem van het pesten op school aankaarten.

Hoe vaak komt het voor?
De meeste basisschoolleerlingen, ruim 60%, worden wel eens gepest. Acht procent van hen wordt minstens één keer per week gepest. Dit zijn er minimaal twee per klas. Pesten gebeurt vooral op school. Bijna de helft van de gepeste kinderen vertelt het aan de leerkracht. Volgens de leerlingen grijpen de leerkrachten lang niet altijd in als er gepest wordt. De meeste kinderen vinden het vervelend om te merken dat andere kinderen gepest worden. Veertig procent probeert te helpen als een ander kind wordt gepest. Ongeveer evenveel kinderen vinden wel dat ze moeten helpen, maar doen het niet. Veel kinderen vertellen thuis niet dat ze gepest worden.
Van de leerlingen in het voortgezet onderwijs (klas 2 en 4) zegt 30% dat ze niet worden gepest. Twee procent wordt meer dan één keer per week gepest. De docenten grijpen niet vaak in als er wordt gepest. Ruim 20% van de jongeren probeert de gepeste te helpen. Twee keer zoveel jongeren vinden dat ze eigenlijk moeten helpen, maar doen het niet. (bron: Stichting Jeugdinformatie Nederland, op basis van landelijk onderzoek naar pesten uit 1991).
Overigens worden niet alleen kinderen gepest. Ook op het werk lijkt pesten regelmatig voor te komen.

Pesten op school

(informatie voor leerlingen)

Ik sta alleen, heel erg alleen

mijn tranen te bedwingen

het is zo vals wat jij nu doet

jij zegt gemene dingen

Je hebt mij zo alleen gemaakt

door onzin uit te kramen

ik wilde dat jouw mooie smoel

nu nat was van mijn tranen

Ik wil je krabben, bijten, slaan

je kwetsen zoals jij mij deed

dat het lachen je zal vergaan.

(informatie voor ouders)

Valkuilen en oplossingen

Wanneer je als ouder(s) merkt dat je kind gepest wordt kun je als volgt reageren:

-je zou je kind willen beschermen, maar daardoor zou het weer gepest kunnen worden;

-je belooft je kind dat je er met niemand over praat. Dit zijn echter valkuilen.

Wat je als ouder(s) wel kunt doen:

-je kunt je kind helpen door te luisteren en je proberen in te leven in wat het ervaart;

-je kunt praten over wat je kind er zelf aan wil doen of wat het al geprobeerd heeft. Probeer samen een oplossing te bedenken en probeer die uit.

-het is ook erg belangrijk om het pestprobleem te bespreken met de leerkracht op school. AI eerder zeiden we dat pesten ook te maken heeft met het gebeuren in de groep.

Met z'n allen, "kind, ouders en school" kan er vaak iets aan het pesten gedaan worden

Kindertelefoon
Behalve een gratis telefoonnummer is er ook een mooie site van de Kindertelefoon. Kijken!
Maar je kunt natuurlijk ook bellen: 0800-0432

Pesten en plagen

 

Pesten is niet hetzelfde als plagen. Het verschil tussen plagen en pesten voel je meestal direct aan.
Om plagen kun je lachen - door pesten moet je huilen.

Pesten:
Pesten is gemeen, mag niet en het moet stoppen.
Schakel een mentor of vertrouwensdocent in.

Pesten houdt in:
. de ene heeft veel meer macht dan de andere
. steeds dezelfde persoon is de winnaar
. het slachtoffer is niet in staat zich te verdedigen
. het slachtoffer loopt schade op, in het gevoel of met spullen of verwondingen
. de gepeste leerling gaat zich heel ongelukkig en eenzaam voelen
. vaak worden er andere leerlingen en omstanders betrokken.

 

Plagen Gebeurt onbezonnen of spontaan.

PESTEN Gebeurt met opzet: de pestkop weet vooraf wie hij of zij zal pesten, op welke manier en wanneer.

plagen Heeft geen kwade bijbedoelingen.

pesten Wil iemand bewust kwetsen of kleineren.

plagen Duurt niet lang, gebeurt niet vaak en is onregelmatig.

pesten Kan lang blijven duren, gebeurt meer dan eens, is systematisch.

plagen Houdt niet vanzelf op na een poosje.

Speelt zich af tussen "gelijken".

De strijd is ongelijk: de pestkop heeft altijd de bovenhand: De pestkop voelt zich zo machtig als het slachtoffer zich machteloos voelt.

Is meestal te verdragen of zelfs plezierig, maar het kan ook kwetsend of agressief zijn.

De pestkop heeft geen posi­tieve bedoelingen wil pijn doen, vernielen of kwetsend.

Meestal één tegen één.

Meestal een groep (pestkop, meelopers en supporters) tegenover één geïsoleerd slachtoffer.

De rollen liggen niet vast: nu eens plaagt de ene, dan de andere.

Heeft een vaste structuur. De pestkoppen zijn meestal dezelfde, de slachtoffers ook. Als de slachtoffers wegvallen, kan de pestkop wel op zoek gaan naar een ander slachtoffer.

De pijn, lichamelijk of geestelijk, is draaglijk en van korte duur. Soms wordt ze als prettig ervaren (plagen is kusjes vragen!).

Als er niet op tijd wordt ingegrepen, kunnen de lichamelijk en geestelijke gevolgen ingrijpend zijn en lang nawerken.

De relaties worden na het plagen meteen hervat.

Het is niet makkelijk om na het pesten een evenwichtige relatie te vinden; het herstel gaat moeilijk en traag.

Het geplaagde kind blijft een volwaardig lid van de groep.

Het gepeste kind is geïsoleerd, voelt zich eenzaam en voelt dat het niet meer bij de groep hoort.

De groep lijdt niet onder plagerijen of vindt nadien meteen haar draai terug.

De groep lijdt onder een dreigend, onveilig gevoel. Iedereen is angstig, de kinderen vertrouwen elkaar niet meer, ze zijn niet erg open of spontaan er zijn weinig echte vriendjes in de groep.

 

Plagen mag wel, pesten niet. Maar wanneer is het nog plagen en wanneer wordt het pesten?

Wat is plagen?
Bij plagen is er sprake van incidenten.

Plagen gebeurt vaak spontaan, het duurt niet lang en is onregelmatig.

Bij plagen zijn de kinderen gelijk aan elkaar; er is geen machtsverhouding.

De rollen liggen niet vast: de ene keer plaagt de één, de andere keer plaagt de ander.
Plagen gebeurt zonder kwade bijbedoelingen en is daarom vaak leuk, plezierig en grappig.
Bij plagen loopt de geplaagde geen blijvende psychische en/of fysieke schade op en is in staat zich te verweren.

Wat is pesten?

'Iemand wordt getreiterd of is het mikpunt van pesterijen als hij of zij herhaaldelijk en langdurig blootstaat aan negatieve handelingen verricht door één of meerdere personen'

Bij pesten is het ene kind sterker en het andere kind zwakker. Het is steeds hetzelfde kind dat wint en hetzelfde kind dat verliest.
Vaak gebeurt pesten niet één keer, maar is het gepeste kind is steeds weer de klos.
Het sterkere kind; de pester, heeft een grotere mond en anderen kijken tegen hem of haar op.
De pestkop heeft geen positieve bedoelingen; wil pijn doen, vernielen of kwetsen.
Het gepeste kind voelt zich eenzaam en verdrietig, hij of zij is onzeker en bang

begin hier met tikken